Büyük şehir insanının en büyük sorunlarından biri de beslenme alışkanlığı ve hareketsizlikten kaynaklanan kabızlık. Kabızlığı önlemenin en etkin yolu ise posalı yiyecekler tüketmek, bol su içmek ve spor yapmak. Günde üç kez ile haftada üç kez arasında düzenli dışkılamak olağandır...
 
Dışkılama sıklığı çok önemli değildir. Çünkü sağlıklı insanlarda bağırsak
hareketleri farklı aralarla tekrarlar. Haftada üçten az dışkılamak, ıkınarak
parça parça, az miktarda kuru dışkı çıkarmak kabızlık olarak tanımlanır.
Kabızlığın yararlı bir tanımı hastanın normal düzeninden daha az sıklıkta,
sert dışkı çıkarmasıdır. Besinlerin ince bağırsakta sindirilmeyen kısmı
kalın bağırsakta bir süre kalır. Yavaş yavaş kalın bağırsağın son kısmı olan
makata taşınır ve bu sırada suyu alınarak dışkı kıvamına gelir. Dışkı makata
ulaşınca dışkılama duygusu oluşur. Eğer dışkı makata ulaşmaz ve yukarı
bölümlerde kalırsa günler geçmesine rağmen birey dışkılama gereksinimi
duymaz. Yaş ilerledikçe kabızlık görülmesi de artar. Çünkü yaşlandıkça tüm
kaslarda olduğu gibi bağırsak kasları da zayıflar. Kasların zayıflaması
bağırsak hareketlerinde yavaşlamaya ve yetersizliğe neden olur. Böylece
kalın bağırsaktaki sindirilemeyen yiyecek artıklarının alt kısma itilmesi
uzun zaman alır, dışkı kurur ve kabızlık oluşur.
 
*NEDENLER*
Kabızlığın en sık görülen nedeni çok az su ve lif posa içeren beslenmedir.
Fazla alkol ve kafeinli içecekler kabızlığa neden olurlar. Bağırsak
hareketlerinde azalmaya yol açan diğer faktörler hareket azlığı ve uzun süre
yatakta kalmadır. Tiroid hastalıkları ve depresyon gibi ağır hastalıklar da
kabızlığa neden olabilir. Kalın bağırsağın daralması, tıkanması, tümörleri
ve divertikülit hastalığıyla da kabızlık görülür. Alzheimer, parkinson,
omurilik zedelenmesi, felç gibi sinir sistemi hastalıklarında kabızlık
oluşur. Alınan ilaçların birçoğu da kabızlığa yol açabilir. Örneğin
an-histaminikler, depresyon ilaçları, adale gevşetici ilaçlar,
sakinleştiriciler, bazı tansiyon ilaçları, aliminyumlu mide ilaçları, demir
hapları, ek kalsiyum almak ve daha birçok ilaç kabızlığa yol açar. Arada bir
olan kabızlık zararsızdır ve yaygındır. Ancak bazen temelde yatan esas
hastalığa bağlı olabilir. Eğer kısa zamandır şiddetli kabızlıktan şikayet
ediyorsanız ya da kabızlık iki haftadan uzun süre devam ediyorsa hekime
başvurmalısınız. Özellikle kabızlığın ilk olarak 50 yaşından sonra başladığı
ya da dışkıda kan olduğu durumlarda doktorun olayı aydınlığa kavuşturması
zorunludur. Yaşlılarda bağırsak kasılmalarının yetersizliği sonucu ortaya
çıkar. Fonksiyonel kabızlık bile ciddi komplikasyonlara neden olabilir.
Dışkılamak için çok ıkınma kalp ve beyin dolaşım bozukluğuna yol açıp
bayılma, kalpte ritim bozukluğu, hatta geçici felçlere neden olabilir. Aşırı
ıkınma hemoroid basur memelerinin oluşmasına neden olur. Öte yandan hemoroid
ya da anüs mukozasında olan fissur çatlak dışkılama sırasında ağrı
yaptığından dışkılamadan kaçınmaya ve böylece kabızlığa yol açar. İleri
yaşlarda fonksiyonel bağırsak tembelliğinin yanısıra, kabızlık yapıcı
ilaçlar alan hastalarda dışkılama hissi tamamen kaybolur. Böylece kalın
bağırsağın son kısmında biriken ve sertleşen dışkı, bağırsak çeperine baskı
yapıp ülserlere, kanamalara ve prostata baskı yaparak idrar zorluğuna neden
olur.
 
*ÖNLEMLER*
Birkaç basit önlemle kabızlıktan kaçınabilir ya da kabızlığı
hafifletebilirsiniz.
 
Dışkılama hissi gelince gecikmeden tuvalete gitmelidir. Ertelemeler bir süre
sonra bağırsağın bu haber verme fonksiyonunu yitirmesine ve artık size haber
vermemesine neden olur. Dışkı bağırsakta ne kadar uzun süre kalırsa o kadar
sertleşir ve kurur.
 
En iyisi günün aynı zamanında, sabahları işe gitmeden önce tuvalete
gitmelidir. Vücut fonksiyonları için düzen önemlidir. Nasıl her gün aynı
saatte uykuya alışmış birinin o saatte uykusu gelirse, dışkılama düzenini de
oluşturmak önemlidir. Tuvalete çıkmak hissi yoksa bile belirli saatte
tuvalete gidip 10 ila 15 dakika oturmak bir gazete/mecmua okumak dışkılama
düzenini sağlamak bakımından yararladır.
 
Kabızlığa karşı alınan ilaçlar sadece kısa süre alınmalıdır. Sürekli
alınırsa bağırsak artık ilaçsız çalışmayacak duruma gelir. Ayrıca bir süre
sonra bağırsakların alıştığı bu ilaçlar etkisiz olur. Ayrıca ilaçların yan
etkileri ve zararları da vardır.
 
Dışkının kurumasını önlemek için günde en az 8 bardak su içmelidir. Alkol ve
kafeinli içeceklerden kaçınmalıdır.
 
Lifli yiyeceklerin sebze, meyve, kuru baklagiller, tam tahıl ürünleri,
kepek, patates kabuğu vb. tüketimini arttırmalıdır. Bu maddeler
sindirilmediği için dışkıyı hacimli ve yumuşak tutar. Beyaz ekmek ve peynir
gibi işlenmiş yiyecekleri azaltınız.
 
Düzenli egzersizlerin yürümek, karın kaslarını güçlendirici hareketler vücut
fonksiyonlarını iyileştirici ve karın kaslarını güçlendirici etkileri
kabızlığın önlenmesinde de yararını gösterir.
 
*KABIZLIK İLAÇLARI*
Kabızlık tedavisi için ve ameliyattan önce bağırsakların boşaltılması için
kullanılan ilaçlara laksatifler denir. Laksatifler etkilerine göre
sınıflandırılır.
 
*1- Lifli maddeler:* Bu maddeler dışkının su tutmasını sağlar. Böylece dışkı
yumuşar ve hacimi büyür. Tablet ya da granül biçiminde ağızdan alınır
Metamüsil, Citrusel, Psyllium, vb. tam etkisini birkaç gün içinde gösterir.
Genelde kronik müzmin kabızlık tedavisinde kullanılır. Doğal
besinlerimizdeki lifler gibi etki yaptıklarından uzun süre kullanım için en
emin tedavidir. Bol su ile birlikte yatmadan önce alınmalıdır. Bol su ile
alınmazsa dışkı kitlesi bağırsak tıkanması yapabilir. Yan etkileri bağırsak
gaz yapımını artırmasıdır.
 
*2- Osmotik laksatifler:* En sık kullanılanı sentetik şeker olan ve vücutta
yıkıma uğramayan laktülozdur. Duphalac, Levolac vb. Bu maddeler dışkının su
kaybını önler. Dışkı miktarını artırmaz ancak yumuşak tutar.
 
*3- Kayganlaştırıcı maddeler:* Dışkıyı yumuşatır ve kayganlaştırır.
Sıvıparafin sokol bu amaçla kullanılır. Ancak uzun süre kullanmamalıdır.
Çünkü bağırsağı tahriş eder ve bazı vitaminlerin emilimini önler.
 
Örneğin, sodyumhidrojenfosfat Fleet Enema, B.T. Enema çabucak bağırsak
boşalmasını sağlamak amacıyla kullanılır. Üç ile dört ile saat arasında
etkisini gösterir. Bu tür laksatifler osmotik etkileriyle vücuttan bağırsağa
su çekerler. Kolonoskopide, bağırsak ameliyatından ya da röntgen filminden
önce yalnız bir kez kullanılmalıdır. Uzun süre kullanıldıklarında
dehidratasyona vücudun susuz kalması ve kan elektrolitlerinde bozukluklara
neden olur. Tansiyonu olan, kalp ve böbrek hastalarında kullanılmamalıdır.
*5- Uyarıcı laksatifler:* Bu laksatifler bekunis, pursennid vb. bağırsak
kaslarını uyararak bağırsak hareketlerinin artmasına neden olurlar. Hızla
bağırsak boşalması sağlarlar. Genellikle öteki ilaçların etkisiz olduğu
zaman kullanılır. Sürekli alınmamalıdır. Çünkü doğal bağırsak hareketlerinin
kaybolmasına ve neden olur.


powered by SitelinkxBu posta 941 defa okundu