Mayınlı araziler İsrail'e veriliyor tartışması sürerken The Economist ilginç bir iddia ortaya attı.

Economist, gıda krizini aÅŸmak isteyen ülkelerin baÅŸta Afrika olmak üzere dünyanın dört yanından tarım arazisi aldığını, BM’nin “yeni kolonicilik” olarak nitelendirdiÄŸ i anlaÅŸmalar kapsamında Bahreyn’in Türkiye’de 500 milyon dolara arazi aldığını yazdı. Suudiler de Türkiye’de arazi bakıyor.

Dünyada gıda fiyatlarında son iki yıl içinde yaÅŸanan yükseliÅŸ, tarım arazileri nüfusunu doyurmak için yetersiz kalan birçok ülkeyi dünyanın dört bir yanında arazi satın almaya ya da leasing yoluyla kiralamaya yönlendirdi. The Economist dergisinin bu haftaki sayısında geniÅŸ yer verdiÄŸi ve BirleÅŸmiÅŸ Milletler Gıda ve Tarım Organizasyonu BaÅŸkanı Jacques Diouf tarafından “neo-kolonicilik” olarak nitelendirilen anlaÅŸmalar kapsamında Çin, G.Kore, BirleÅŸik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar gibi topraklarının büyük bölümü çöl olan ülkeler, Sudan, Etiyopya, Kongo, Pakistan gibi ülkelerde tarım arazileri satın aldı ya da kiraladı. Dünya Gıda Fonu rakamlarına göre son iki yılda ülkeler arasında el deÄŸiÅŸtiren bu tür toprakların boyutu 20 milyon hektar. Büyüklüğü ise Fransa’nın toplam tarım alanına, ya da AB’nin toplam tarım alanlarının yüzde 20’sine eÅŸit. AnlaÅŸmaların ticari boyutu 20-30 milyar dolar düzeyinde. Bu rakam da Dünya Bankası tarafından yoksul ülkelere aktarılan gıda yardımlarının 10 katı.

Önce Türkiye sonra Filipinler

The Economist 2006-2009 tarihleri arasında el deÄŸiÅŸtiren topraklar ve ülkeler arasında anlaÅŸmaların da yer aldığı bir tablo/harita da yayınladı. Buna göre, Bahreyn merkezli yatırım fonu AgriCapital ile Türkiye arasında bu tarihler arasında bir anlaÅŸma imzalandı. Bu anlaÅŸma Türkiye’deki bir tarım arazisinin Bahreyn tarafından kullanılmasını öngörüyor. Bedeli ise 500 milyon dolar. The Economist, “AnlaÅŸmanın boyutu 3-6 milyar dolara çıkabilir” diye not düştü. Suudiler’in de Türkiye’de tarım arazisi baktıklarını yazdı.

Gül de anlaşmayı övmüştü

Ä°slami bir yatırım fonu olan AgriCapital ile Türk hükümeti arasındaki “mutabakat notu” (Memorandum of Understanding) 31 Ekim 2008 tarihinde imzalanmıştı. AnlaÅŸmaya Türkiye adına imzayı Nazım Ekren koydu. AnlaÅŸmanın kapsamı da iki ülkenin tarım alanında iÅŸbirliÄŸi olarak açıklandı. Ardından 15 Nisan 2009 tarihinde CumhurbaÅŸkanı Abdullah Gül’ün ve Tarım Bakanı Mehdi Eker’in de aralarında olduÄŸu 6 bakanın katıldığı Bahreyn-Türkiye Ekonomik Forumu’nda Bahreyn ile Türkiye arasında 500 milyon dolarlık “tarım projesi” için anlaÅŸma imzalandı. Bahreyn hükümeti bu projenin büyüklüğünün zamanla 3 milyar dolara ardından da 6 milyar dolara ulaÅŸacağını açıkladı. Bahreyn-Türkiye Ekonomik Forumu’na katılan CumhurbaÅŸkanı Gül de anlaÅŸmayı övmüştü:

Memnuniyetle görüyorum ki, Bahreyn ile Türkiye arasında bir mutabakat anlaÅŸması imzalandı; tarım alanında yatırım yapmakla ilgili. Türkiye, bu konularda iyi bir ülke. Ä°mkanları çok olan bir ülke. Biz altyapı yatırımlarını tarımda da yatırım yapılacak yere kadar götüren bir ülkeyiz. Türkiye’nin çok büyük bir yatırım cazibesi vardır. Ä°ki ülke 2007’de askeri iÅŸbirliÄŸi, 2008’de de Bayındırlık Bakanlıkları arasında ortak çalışmalar için anlaÅŸma imzalamıştı.

Bahreyn merkezli AgriCapital ÅŸirketi, AÄŸustos 2008’de Körfez Finans Merkezi (Bahreyn), Ithmaar Bankası (Bahreyn) ve Abu Dabi Yatırım Merkezi (BirleÅŸik Arap Emirlikleri) ortaklığıyla kuruldu. “Åžeriat kurallarını temel alarak” kurulduÄŸu açıklanan AgriCapital’in 3 milyar dolar sermayesinin yanı sıra 1 milyar dolar da ödenmiÅŸ sermayesi var. Åžirket, OrtadoÄŸu, Kuzey Afrika ve Güney Asya’da tarım sektöründe yatırımlar yapmak amacıyla kuruldu. Yatırımlarını besin üretimi, hayvancılık, biyoilaç, biyoyakıt ve tarım teknolojilerine ayırıyor. Åžirketin, Türkiye, Filipinler, Hindistan, Sudan ve Mali’de yatırımları var.

Suudiler’den 500 bin hektara 4.3 milyar dolar

Ä°ÅžTE Economist’e göre ülkeler arasında son 2 yıl içinde dünya genelinde devredilen topraklar:

- Suudi Arabistan, Etiyopya’da buÄŸday ve pirinç yetiÅŸtirmek için 100 milyon dolar ödedi. (Dünya Gıda Programı Etiyopya’ya yılda 116 milyon dolar gıda yardımı yapıyor)

- Güney Kore, Sudan’da 690 bin hektar arazi kiraladı. Sudan hükümeti tarım alanlarının yüzde 20’sini yabancılara ayırdığını açıkladı. Buralarda üretilen tarım ürünlerinin yüzde 70’inin ülke dışına çıkarabileceÄŸi kararını verdi. 2007’de 700 milyon dolar olan yabancı tarım yatırımının 7.5 milyar dolara çıkmasını beklediklerini açıkladı. Bu da Sudan’a yönelik yabancı yatırımın yarısı.

- Çin, Kongo’da bio-yakıt üretmek için 2.8 milyon hektar arazi kiraladı, Zambia’da 2 milyon hektar arazi alıyor.

- Libya, Mali’den 100 bin hektar arazi kiraladı.

- Pakistan 500 bin hektarlık arazisini yabancılara açtığını açıkladı. Tarım alanlarının güvenliği için 100 bin kişilik bir güvenlik birimi oluşturdu.

- Güney Koreli Daewoo ÅŸirketi Madagaskar’da 1.3 milyon hektar arazi almak istedi. Ancak muhalefetin ve çiftçilerin tepkisi nedeniyle devlet baÅŸkanı istifa etmek zorunda kaldı.

- Suudi Bin Ladin Group, Endonezya’da 500 bin hektar alana pirinç ekmek için 4.3 milyar dolar yatırım kararı aldı. Gelen tepkiler nedeniyle askıya aldı.