Aşağıdaki metin

Milli Eğitim Basımevi / İkinci Baskı NUTUK'tan Sayfa 170-171-172-173'den paragraf balıkları ilave edilerek aynen alınmıştır.
Delegeler daha yoldayken başlıyan Yunan taarruzu

 Efendiler, İtilâf Devletleri'nin delege heyetimiz vasıtasıyla yaptıkları tekliflerin cevabını almayı beklemeden, daha delegelerimiz yol­dayken, Yunanlılar, bütün ordusuyle, bütün cephe­lerimize karşı taarruza geçtiler.

Görüyorsunuz ki Efendiler, Yunan taarruzu, konferans ve barış hikâyesini bize mecburen terk ettiriyor.

Şimdi müsaade buyurursanız, size, bu ta­arruzu ve neticesini arz edeyim:

Yunan ordusunun Bursa ve doğusunda önemli bir grubu, Uşak ve doğusunda diğer bir grubu var­dı. Bizim de kuvvetlerimiz, Eskişehir'in kuzeybatı­sında, Dumlupınar'da ve doğusunda olmak üzere iki grup halindeydi. Bundan başka, Yunanlıların, İz­mit'te bir tümenleri, bizim de ona karşılık Kocaeli Grubu bulunuyordu. Yunanlıların, Menderes boyun­daki birliklerine karşı da birliklerimiz vardı. Yunan ordusunun Bursa ve Uşak grupları, 23 Mart 1921 günü ileri harekâta geçtiler. İsmet Paşa komutasın­da bulunan Batı Cephesi birlikleri, arzettiğim gibi, Eskişehir'in kuzeybatısında yığınak yapmıştı. Ka­rar, savaşı İnönü mevzilerinde kabul etmekti. Ona göre tedbirler alınıyor, hazırlıklar yapılıyordu. Düş­man, 26 Mart akşamı, İsmet Paşa'nın işgal ettirdiği mevzilerin sağ kanadı ilerisine yanaştı. Ertesi günü, bütün cephede temas oldu. Düşman, 28 de sağ ka­nadımıza taarruza geçti. 29 da her iki kanattan ta­arruz etti. Düşman, bazı yerlerde önemli başarılar elde ediyordu. 30 Mart günü şiddetli savaşlarla geç­ti. Bu savaşların da neticesi, düşman lehine oldu.

Aldırma gönül aldırma

Bundan sonra, sıra bize geliyordu.   İsmet Paşa 31 Mart günü,   karşı taarruza geçti ve düşmanı yenerek, 31 Mart–1 Nisan gecesi geri çekilmeğe mecbur etti. Bu su­retle, inkılâp tarihimizin bir sayfası, İkinci İnönü zaferiyle dolduruldu.

Efendiler, düşman çekilirken Batı Cephesi Ko­mutaınyle 1 Nisan günü yapılan yazışmalar, o günün duygulanmalarını tesbit eden vesikalardır.   O duygulanmaları yeniden canlandırmak için, müsaade buyurursanız, o günkü yazışmalardan bazı telgraf­ları aynen okuyacağım.

Görecek günler var daha…

Metristepe'den, 1.4.1921

Saat 6.30 sonrada,, Metristepe'den gördüğüm vaziyet: Gündüzbey kuzeyinde, sabahtan beri daya­nan ve artçı olması muhtemel bulunan bir düşman müfrezesi, sağ kanat grubunun taarruzuyle düzensiz bir şekilde çekiliyor. Yakından takip ediliyor. Ha­midiye yönünde temas ve faaliyet yok. Bozüyük ya­nıyor. Düşman, binlerce ölüleriyle doldurduğu savaş meydanını silâhlarımıza terk etmiştir.

Siz orada yalnız düşmanı değil, makus kaderi de yendiniz

Ankara 1/4/1921

İnönü savaş meydanında Metristepe'de, Batı Cephesi Komutanı ve Erkân-ı Harbiye-i Umu­miye   Reisi İsmet Paşa'ya,

Bütün dünya tarihinde, sizin İnönü meydan sa­vaşlarında üzerinize aldığınız vazife kadar ağır bir vazife yüklenmiş komutanlar çok azdır. Milletimizin istiklâl ve hayatı, dâhice idareniz altında şerefle va­zifelerini gören komuta ve silâh arkadaşlarınızın kalbine ve vatanseverliğine, büyük emniyetle daya­nıyordu. Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin tersine dönmüş talihini de yendiniz. İstilâ altındaki talihsiz topraklarımızla beraber bütün vatan, bugün en ücra köşelerine kadar zaferinizi kutluyor. Düş­manın istilâ hırsı, azminizin ve vatanseverliğinizin yalçın kayalarına başını çarparak paramparça oldu.

Adınızı, tarihin şeref âbidelerine yazan ve bütün milleti hakkınızda ebedî minnet ve şükrana sevkeden büyük gaza ve zaferinizi tebrik ederken, üstünde durduğunuz tepenin size binlerce düşman ölüleriyle dolu bir şeref meydanı seyrettirdiği ka­dar, milletimiz ve kendiniz için, yükseliş, parıltılarıyle dolu bir istikbal ufkuna da baktığını ve hâkim olduğunu söylemek isterim.

Büyük Millet Meclisi Başkanı

Mustafa Kemal

Paşa Hazretleri'ne,

Zulüm ve istibdat dünyasının en zâlimce hü­cumlarına karşı, yalnız ve şaşkın kalan milletimizin maddî ve manevî bütün kabiliyet ve kuvvetlerini ru­hundaki ateşle toplayan ve harekete getiren Büyük Millet Meclisi'nin Başkanı Mustafa Kemal Paşa!

Kahraman askerlerimiz, subaylarımız ve asker­lerimizle avcı hatlarında omuz omuza vuruşan tü­men ve kolordu komutanları adına takdir ve tebrik­lerinize büyük bir iftiharla şükranlarımı arzederim.

Batı Cephesi Komutanı

İsmet