Habertürk Gazetesi yazarı Yiğit Bulut, matematik hesap yaptı. Kızlarımız
neden evlenemiyor? İşte sonuçlar..
30'U DA GEÇTİ AMA..
Değerli Habertürk okuyucuları aşağıdaki “matematik örneği” daha
doğrusu “modellemeyi” daha önce bir gazetede okuyucularım ile
paylaşmış ve çok ciddi bir “geri dönüş” (katkı-tepki) almıştım…
Aynı modeli biraz daha genişleterek sizlere aktarmak ve o günden bugüne
gelen katkıları da “eklemek” istiyorum… Sorarak başlayalım; bu model
nasıl ortaya çıktı ? Nasıl aklıma geldi ? Bir dostum ile yürüyüş
yaparken bakın neler yaşadım… Karşıdan bir yaşlı teyze ve onun koluna
girmiş torunu geliyor. Konuşmak istiyorlar, durup merhabalaşıyoruz. Teyzemin
torunu askerden yeni gelmiş. Piyasalara da çok meraklı.. Biraz konuştuktan
sonra torunu yaşlı teyzeme dönüyor ve şakayla karışık “Anneanne ne
istiyorsan sor, sonra bana sorma, Yiğit Bey her şeye cevap verir” diyor!
Teyzemin “askerden” dönen torunun “işsiz” olmasıyla bir derdi yok!
Onun üzüntüsü “bir bankada iyi bir
pozisyonda olan diğer kız torununun evlenmemesi!” Madem öyle “Her şeyi
biliyorsun, söyle bakalım evladım” diyor 30’u da geçti, benim kız neden
evlenmiyor!
SAYILARLA CEVAP
Kavram ve modelleme bu soru ile başladı…Ve devam etti… Peki “teyzemin”
sorusuna nasıl cevap vermem gerekiyordu ? Bu soruya da “sayılarla” cevap
vermek bize yakışırdı ve öyle yaptım ! Soru açık ve netti; Torun Ayşe
neden evlenmiyordu veya “istediklerimiz” neden olmuyordu !
Modelin detaylarına gelince… Detaya geçmeden “matematiksel” olarak
kullanacağımız bir “gerçeği” tarif etmem gerekli. Bir olayın “hayata
geçme-meydana gelme-gerçekleş me” olasılığı, başka bir olaydan
etkilenmiyorsa; “bunlara birbirinden bağımsız olaylar” diyoruz. Örneğin
“hem kırmızı” hem de “ön camı çatlak” bir araba bulma ihtimalimiz
birbirinden “bağımsız” ve “aynı anda” gerçekleşme “ihtimali”
matematiksel olarak birbirinin çarpımına eşit...
'TORUN NEDEN EVLENEMİYOR'UN MATEMATİĞİ
Şimdi gelelim torunun “neden” evlenmediğine! Ana soru çok açık ve net;
“Torun evleneceği kişide ne arıyor?” Ne arıyor birlikte bakalım ve
matematiğe dökelim…
1- Torun iyi bir bankada “yönetici” ve 4.000 TL kazanıyor... Aradığı
kişinin “kendinden fazla kazanmasını” istiyor... Türkiye’de her 10
kişiden ancak 2’si “ayda 4000 TL’nin üzerinde kazanca” sahip!
2- Aradığı kişinin 30 yaşın üstünde ama 42 yaşın altında olmasını
istiyor. Türkiye’de bu aralığa girenlerin sayısı her 10 kişide ancak 2
kişi.
3- Üniversite mezunu olsun istiyor. Hatta “master” istiyor. Üniversite
mezunu yine 10 kişide 2 kişi, master da eklersek 10’da 1’in altına
iniyoruz.
4- Sigara içmeyen arıyor. Burada şanslı. 10’da 5’lik bir “içmeme”
oranı hâlâ var!
5- Boyu “Türkiye standartlarına” göre uzun olsun istiyor. 10 kişide 2
kişi “uzun” denebilecek bir boya sahip.
6- Fiziki görünüşü “düzgün” olsun en önemlisi “kilolu” olmasın
istiyor. Yine aynı şekilde 10 kişide 3 kişi “normal” bir
“zayıflığa” sahip.
STANDART ÖZELLİKLE HESAP YAPALIM
Değerli Habertürk okuyucuları, Torunun istediği daha birçok “özellik”
var ama “onları” saymadım! Şimdi gelin bu standart gibi görünen
özellikle gelin bir hesap yapalım “torun neden evlenmiyor”!
Modelin kuralını hatırlayalım; “birbirinden bağımsız olayların
gerçekleşme ihtimali birbirinin ihtimal değerlerinin çarpımına eşit!”
Formül ve sonuç çok açık: Torunun aradığını bulma olasılığı
yukarıdaki “olasılık” ifadelerin birbiriyle “çarpımına” eşit!
Evet, bu “standart” veriler ile birlikte düşünüldüğünde, içinde
“fiziksel, bölgesel, kültürel” başka detaylar olmadığında bile
çıkan sonuç yaklaşık 1/8.000-10.000 aralığı...Daha değişik bir
ifadeyle: 8 bin ile 10 binde 1 kişi “torunun aradığı” kişi olma
“potansiyelini” taşıyor! Buna “az bulunan” örneğin, 2/10’luk bir
özellik eklediğimizde 50 binde 1 kişiye, bir özellik daha eklediğimizde 100
binde 1’lere kadar çıkabiliriz... Burada bir not düşeyim; “torunun tam
istediklerini” matematiksel olarak yazınca “440 binde 1” çıkan net
sonuç!
Peki Türkiye’de 40 milyon erkek ve ortalama 1/50.000’lik bir
“aradığınızı bulma katsayınız” varsa, size uygun kaç “eş” var ?
O da çok açık ve net; 40 milyon/ 50 bin! Yani sizin istediğiniz “her şeyi
olan sadece” 800 “kişi” var!
MATEMATİK KESİN SONUÇLAR VERİR
Değerli okuyucular, okuduklarınıza “ilk görüşte” inanamayabilirsiniz
“ama” matematik bilimi “kesin olarak” bu sonuçları veriyor! Şimdi
daha iyi anlayabilir ve anlatabiliriz teyzemize “torunu” neden evlenmiyor!
Sonuçlar:
1- Yaşadığımız “gerçekler” ile “beklentilerimiz” her alanda
uyuşmayabilir!
2- Matematik bilimi bizi “ümitsizliğe de” itebilir! Ama bir de gerçek
var: matematik “olmaz” der ama mucize gibi bir anda oluverir!
3- Bilim buna kuantum, kaos, belirsizliğin çökmesi der, Din ise kader!
Olmaz denen bir anda oluverir!
4- Sayıların bittiği yerde, bizim aklımızın ermeyeceği başka
dinamikler başlar! Orası ayrı bir “tartışma” konusu, isterseniz o
konuya da gireriz.
5- Sayılar “olmaz” der ama “olmazlar” olur !
6- Mucize “sayılarda” değil düşüncelerdedir !
Son söz : Gerçekler sayılar üstüne kurulabilir ama “hayat” her zaman
“rasyonel” değildir !
Bu posta 461 defa okundu
neden evlenemiyor? İşte sonuçlar..
30'U DA GEÇTİ AMA..
Değerli Habertürk okuyucuları aşağıdaki “matematik örneği” daha
doğrusu “modellemeyi” daha önce bir gazetede okuyucularım ile
paylaşmış ve çok ciddi bir “geri dönüş” (katkı-tepki) almıştım…
Aynı modeli biraz daha genişleterek sizlere aktarmak ve o günden bugüne
gelen katkıları da “eklemek” istiyorum… Sorarak başlayalım; bu model
nasıl ortaya çıktı ? Nasıl aklıma geldi ? Bir dostum ile yürüyüş
yaparken bakın neler yaşadım… Karşıdan bir yaşlı teyze ve onun koluna
girmiş torunu geliyor. Konuşmak istiyorlar, durup merhabalaşıyoruz. Teyzemin
torunu askerden yeni gelmiş. Piyasalara da çok meraklı.. Biraz konuştuktan
sonra torunu yaşlı teyzeme dönüyor ve şakayla karışık “Anneanne ne
istiyorsan sor, sonra bana sorma, Yiğit Bey her şeye cevap verir” diyor!
Teyzemin “askerden” dönen torunun “işsiz” olmasıyla bir derdi yok!
Onun üzüntüsü “bir bankada iyi bir
pozisyonda olan diğer kız torununun evlenmemesi!” Madem öyle “Her şeyi
biliyorsun, söyle bakalım evladım” diyor 30’u da geçti, benim kız neden
evlenmiyor!
SAYILARLA CEVAP
Kavram ve modelleme bu soru ile başladı…Ve devam etti… Peki “teyzemin”
sorusuna nasıl cevap vermem gerekiyordu ? Bu soruya da “sayılarla” cevap
vermek bize yakışırdı ve öyle yaptım ! Soru açık ve netti; Torun Ayşe
neden evlenmiyordu veya “istediklerimiz” neden olmuyordu !
Modelin detaylarına gelince… Detaya geçmeden “matematiksel” olarak
kullanacağımız bir “gerçeği” tarif etmem gerekli. Bir olayın “hayata
geçme-meydana gelme-gerçekleş me” olasılığı, başka bir olaydan
etkilenmiyorsa; “bunlara birbirinden bağımsız olaylar” diyoruz. Örneğin
“hem kırmızı” hem de “ön camı çatlak” bir araba bulma ihtimalimiz
birbirinden “bağımsız” ve “aynı anda” gerçekleşme “ihtimali”
matematiksel olarak birbirinin çarpımına eşit...
'TORUN NEDEN EVLENEMİYOR'UN MATEMATİĞİ
Şimdi gelelim torunun “neden” evlenmediğine! Ana soru çok açık ve net;
“Torun evleneceği kişide ne arıyor?” Ne arıyor birlikte bakalım ve
matematiğe dökelim…
1- Torun iyi bir bankada “yönetici” ve 4.000 TL kazanıyor... Aradığı
kişinin “kendinden fazla kazanmasını” istiyor... Türkiye’de her 10
kişiden ancak 2’si “ayda 4000 TL’nin üzerinde kazanca” sahip!
2- Aradığı kişinin 30 yaşın üstünde ama 42 yaşın altında olmasını
istiyor. Türkiye’de bu aralığa girenlerin sayısı her 10 kişide ancak 2
kişi.
3- Üniversite mezunu olsun istiyor. Hatta “master” istiyor. Üniversite
mezunu yine 10 kişide 2 kişi, master da eklersek 10’da 1’in altına
iniyoruz.
4- Sigara içmeyen arıyor. Burada şanslı. 10’da 5’lik bir “içmeme”
oranı hâlâ var!
5- Boyu “Türkiye standartlarına” göre uzun olsun istiyor. 10 kişide 2
kişi “uzun” denebilecek bir boya sahip.
6- Fiziki görünüşü “düzgün” olsun en önemlisi “kilolu” olmasın
istiyor. Yine aynı şekilde 10 kişide 3 kişi “normal” bir
“zayıflığa” sahip.
STANDART ÖZELLİKLE HESAP YAPALIM
Değerli Habertürk okuyucuları, Torunun istediği daha birçok “özellik”
var ama “onları” saymadım! Şimdi gelin bu standart gibi görünen
özellikle gelin bir hesap yapalım “torun neden evlenmiyor”!
Modelin kuralını hatırlayalım; “birbirinden bağımsız olayların
gerçekleşme ihtimali birbirinin ihtimal değerlerinin çarpımına eşit!”
Formül ve sonuç çok açık: Torunun aradığını bulma olasılığı
yukarıdaki “olasılık” ifadelerin birbiriyle “çarpımına” eşit!
Evet, bu “standart” veriler ile birlikte düşünüldüğünde, içinde
“fiziksel, bölgesel, kültürel” başka detaylar olmadığında bile
çıkan sonuç yaklaşık 1/8.000-10.000 aralığı...Daha değişik bir
ifadeyle: 8 bin ile 10 binde 1 kişi “torunun aradığı” kişi olma
“potansiyelini” taşıyor! Buna “az bulunan” örneğin, 2/10’luk bir
özellik eklediğimizde 50 binde 1 kişiye, bir özellik daha eklediğimizde 100
binde 1’lere kadar çıkabiliriz... Burada bir not düşeyim; “torunun tam
istediklerini” matematiksel olarak yazınca “440 binde 1” çıkan net
sonuç!
Peki Türkiye’de 40 milyon erkek ve ortalama 1/50.000’lik bir
“aradığınızı bulma katsayınız” varsa, size uygun kaç “eş” var ?
O da çok açık ve net; 40 milyon/ 50 bin! Yani sizin istediğiniz “her şeyi
olan sadece” 800 “kişi” var!
MATEMATİK KESİN SONUÇLAR VERİR
Değerli okuyucular, okuduklarınıza “ilk görüşte” inanamayabilirsiniz
“ama” matematik bilimi “kesin olarak” bu sonuçları veriyor! Şimdi
daha iyi anlayabilir ve anlatabiliriz teyzemize “torunu” neden evlenmiyor!
Sonuçlar:
1- Yaşadığımız “gerçekler” ile “beklentilerimiz” her alanda
uyuşmayabilir!
2- Matematik bilimi bizi “ümitsizliğe de” itebilir! Ama bir de gerçek
var: matematik “olmaz” der ama mucize gibi bir anda oluverir!
3- Bilim buna kuantum, kaos, belirsizliğin çökmesi der, Din ise kader!
Olmaz denen bir anda oluverir!
4- Sayıların bittiği yerde, bizim aklımızın ermeyeceği başka
dinamikler başlar! Orası ayrı bir “tartışma” konusu, isterseniz o
konuya da gireriz.
5- Sayılar “olmaz” der ama “olmazlar” olur !
6- Mucize “sayılarda” değil düşüncelerdedir !
Son söz : Gerçekler sayılar üstüne kurulabilir ama “hayat” her zaman
“rasyonel” değildir !
Bu posta 461 defa okundu
