Carl Rodgers, “Bir İnsan Olmak Üzerine” adlı kitabında şöyle yazar: “Arkadaşlarıyla birlikte yeni bir oyun icat eden çocuk, izafiyet teorisini geliştiren Einstein, et için yeni bir sos yapan ev kadını ve ilk romanını yazan genç yazar; tanımlamak gerekirse, bunların hepsi yaratıcıdır ve onları yaratıcılık derecelerine göre sıralamanın anlamı yoktur.”

2) Tüm duyularınızı kullanarak “ne yaratmak istediğinizi” düşleyin.
Açık ve net bir sunum oluşturun. İstemediklerinize değil, istediklerinize odaklanın. Gerçek anlamda yaratıcı olanlar, sonuçları da hayal eder ve “gerçekmiş gibi” davranırlar. Bir şeyi beyninizde denedikten sonra, gerçek yaşamda daha kolay yaratırsınız.

“Hayal edebiliyorsanı z, yaparsınız.” Walt Disney.
“Dâhi gibi davranırsanız, dâhi olabilirsiniz.” Salvador Dali.

3) Aptal olun ve bu tuhaf yönünüzle gurur duyun!
Aptallık, sakinleşmeniz ve olasılıkları görmeniz için şarttır.
Einstein’ın dediği gibi, “Bir fikir başta acayip değilse, hiç şansı yoktur.”

Wittgenstein, bilgece konuşmuştur: “Akıllılığın çorak tepelerinde durmayın; aptallığın yeşil vadilerine inin.”
Tuhaflık, genellikle yaratıcılığı tamamlar. Dr. David Joseph Weeks (Royal Edinburgh Hastanesi’nde bir nöropsikolog) ve Jamie James,

“Ayrıksı İnsanlar: Delilik ve Acayiplik Üzerine Bir Çalışma” adlı kitaplarında, ayrıksı insanların, ortalama insandan 5-10 yıl daha uzun yaşadıkları ve geriye kalan insanlardan daha sağlıklı, mutlu ve zekice bir yaşam sürdükleri sonucuna varırlar.

Dr. Weeks’e göre, ayrıksı bir insan, “aykırıdır; yaratıcıdır; güçlü bir merak duygusuyla motive olur; idealisttir; dünyayı daha iyi bir yer yapmak, içindeki insanları ise daha mutlu etmek ister…”

4) “Bilmeme” egzersizi yapın.
Dünyaya karşı çocuksu bir merak besleyin. Bir şey bilmiyorsanız, yaratıcı olma olasılığınız daha da artar.

Yaratıcı ruhlar, “doğru” yanıtı bilmezler; çünkü bunun, özellikle değişken ya da istikrarsız ortamlarda, çözümleri sınırlayacağının bilincindedirler. Aslında, yaratıcı ruhlar, “doğru ya da yanlış” şeklinde düşünmekten kaçınırlar. Kendilerine “Bu, kendim için ya da dünyada yaratmak istediğim şeye yararlı mı ya da bir şey katıyor mu?” diye sormayı tercih ederler. Şimdi yararlı değilse, ileride ya da başka bir bağlamda yararlı olabilir.

5) Görüş alanınızı genişletin ve bir halden bir diğerine akın.
Yaratıcı ruhların ne yaptıklarından ziyade bunu nasıl yaptıkları önemlidir. Yaratıcılık, “bir var oluş hali” şeklinde düşünülebilir. Yaratıcı ruh, nasıl gevşeyip o hale akabileceğini bilir. Atletler, buna “alan” derler. “Her şeyin mümkün olduğu”, son derece odaklı, ama bir o kadar da rahat bir haldir. Genel olarak, gözler geniş açıyla bakarlar. Tam anlamıyla, genişleyen ufuklar! Ve nefes verin; ilham, bir reflekstir!

6) “Bilinçaltınıza” saygı duyun.
Yaratıcı ruhlar, içinde bulundukları anı yaşamaya ve doğal olmaya çalışırlar. Sezgilerine ve nereden geldiği belli olmayan fikirlere güvenirler. Rüyaları ve fantezileri ile temasa geçer; mecazlardan, bağlantı kurmaktan, uyum ve semboller dünyasından çok hoşlanırlar.

7) Esnek olun.
Farklı bir şey yapın. Yeni iş yapma biçimlerini deneyin. Yaratıcı ruhlar, çıkmaza girdiklerinde farklı bir şey, aslında farklı olan her şeyi yaparlar. Denemeye eğilimlidirler. Bazen, yalnızca duruşlarını bile değiştirmeleri işe yarar. Mecazlarla düşünerek kendilerine  yardım ederler. Bu başka neye benzer? Bir çaydanlık olsaydım nasıl yanıt verirdim? Bir fikri diğerine bağlayarak çözümler yaratırlar. Ve bunu yaparken çok eğlenirler. Eğlenmiyorlarsa, “istiridyenin içindeki iri kum tanesini” tanırlar. Sorunun, çoğu zaman çözümün bir parçası olduğunu bilmekten mutluluk duyarlar. Kendi çıkmazlarının ne olduğunu ve bunun içinde ne tür bir yararlı incinin saklı olabileceğini merak ederler.

“Zorluğun ortasında fırsat bulunur.” Einstein.

Ve orkestra şefi Nikolaus Harnoncourt’un dediği gibi, “Parlak, muhteşem ve gerçekten çılgın şeylerin çoğu, biz felaketin eşiğindeyken  ortaya çıkar. Buraya kadar ilerleme cesareti gösterebilirsek, inanılmayacak kadar güzel şeyler yaşayabiliriz.”

8) Hataları fırsat, başarısızlığı geribildirim olarak görün.
Bir hatayı, bir başka şey için fırsat ya da bir öğrenme olanağı olarak düşünün. 3M, hedeflenen amaç için yeterince etkili olmayan yapıştırıcısını neredeyse çöpe atmak üzereydi. Ne var ki, Art Fry, dua kitabı için yapışkan bir sayfa işaretine ihtiyaç duyduğunda, bu yapıştırıcı “Post-It”in yaratılmasında kullanıldı. Penisilin, herkesin kurtulmaya çalıştığı bir küftü! Yaratıcı ruhlar, “zoru başarma” mantığına sahiptirler. İcat etmek ya da yeni keşiflere yol açacak buluşlara imza atmak için, başta imkansız gibi görünen şeyleri yapma riskini üstlenirler.

Thomas Edison, ampul tasarımı üzerinde çalışırken, işe yarayan tasarımı bulmadan önce yaklaşık 1.800 deneme yaptı. Ayrıca, lamba teli işlevi görecek malzeme için, yeterince uzun yanacak maddeyi bulmadan önce 6.000’in üzerinde bitkisel lifi test etti.

Ama Edison, bunlara başarısızlık diye değil; bir ampul yapmamanın 1.800 yolu ya da daha fazla araştırılması gerekmeyen çıkış yolları diye bakmıştır. Edison’ın biyografisini derleyen tarihçi Paul Israel, onun hakkında şunları söylemiştir: “Her başarısızlığı bir başarı olarak gördü; çünkü bu durum, onu daha verimli bir biçimde düşünmeye sevk ediyordu.”

9) Farklı bakış açılarını öğrenmeye çalışın.
“Mevcut duruma yukarıdan bakın. Kendinizi projenizin ya da yaratmak istediğiniz şeyin yerine koyun. Sonra tekrar kendi bakış açınıza dönün.” Yaratıcı ruhlar, fikirlerini paylaşmayı ve diğerlerinin bakış açılarıyla bağlantı kurmayı severler. İki ya da üç zihnin bir araya gelmesiyle yaratıcı sinerjinin oluşacağını bilirler. Risk almaktan korkmazlar.

Albert Einstein, kendini bir ışık huzmesinin sonuna yerleştirmiştir: “Bir ışık huzmesinin peşinden koşacak ya da birinin üzerine binecek olsaydık, ışığın hızına göre durumun doğası nasıl olurdu? Bir ışık huzmesinin peşinden yeterince hızlı koşabilseydiniz, sonunda ışığın aslında hiç hareket etmediği bir noktaya erişir miydiniz? Aynı ışık demeti, başka bir insan için farklı bir hıza sahip olurdu.”

10) İçinizdeki eleştirmeni, bir akıl hocasına ya da danışmana çevirin.
Rüyalarınızı, projelerinizi ya da yaratılarınızı, gelişmelerine izin vermeden önce eleştirmeyin. Bir kez “rüyalarınızı tam hayal ettikten” sonra, içinizdeki eleştirmen ya da gerçek eleştirmenler ile arkadaş olun; onları, rüyanızı açığa çıkarmanıza yardım edebilecek akıl hocaları olarak düşünün. Aslında, yaratıcı ruhların da gerçekçi olduklarını unutmayın. Onlar, bir “rüyayı” gerçekte nasıl ortaya çıkaracaklarını bilirler.